Sosyal Politikaların Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi

Categories AÖF 3.Sınıf

Sosyal Politikaların Türrkiye’deki Tarihsel Gelişimi

Osmanlı imparatorluğu’nda sosyal nitelikli politika arayışları, hangi dönemde, hangi koşullar altında hangi alanlarda başlamış ve sürmüştür?

19. yüzyıl ortalarına dek, ekonomik ve mesleki yaşam üzerinde, pek çok Avrupa ülkesinde olduğu gibi Osmanlı imparatorluğu’nda da esnaf örgütleri etkili olmuştur. Osmanlı imparatorluğu, Tanzimat döneminde sanayileşmeye başlamıştır. Ancak imparatorluğun içinde bulunduğu ağır ekonomik, toplumsal ve siyasal koşullar nedeniyle ulusal sanayii, Cumhuriyet Dönemi’ne dek önemli bir gelişme gösterememiştir.
İmparatorluk önce, Ereğli maden ocaklarında çalışan işçilerin mesleki yönden korunmasını öngören politikalara pozitif hukuk kuralları ile işlerlik kazandırmıştır.
Daha çok İstanbul ve çevresindeki sanayi işletmelerde, sanayinin gelişmesine koşut biçimde, yavaş bir hızla çoğalan işçi kesimi, 19. yüzyılın son çeyreğinde dernekler çatısı altında örgütlenmeye başlar. Meslek örgütlerinin, daha çok ödenemeyen işçi ücretlerini alabilmek için başlattıkları işi bırakma eylemlerinin çoğalması, 20. yüzyıl başlarında yürürlüğe giren bir kanun ile yasaklanmalarını yol açmıştır.

• Duyulan sosyal güvenlik gereksinimlerini karşılayabilmek için, 19. yüzyıl sonlarında çeşitli nizamnamelerle kurulan biriktirme ve yardım sandıklarından yararlanılmıştır.

Sosyal politikaların Batı Avrupa ülkeleri ile Osmanlı imparatorluğundaki tarihsel gelişimleri arasında hangi benzerlikler ve farklılıklar bulunur?

• Osmanlı imparatorluğu’nda sanayileşme süreci hızlı ve yaygın bir gelişme göstermemiş, Sanayi Devrimi’nin nesnel koşulları oluşmamıştır. İmparatorluk 19. yüzyılın ortalarından başlayarak, Batı Avrupa ülkelerinden yaklaşık 100 yıl sonra sanayileşmeye başlamıştır. Sanayi Devrimi’ni yaşayan ülkelerde dokuma kesimi ilk sanayileşen alan olmasına karşın, Osmanlı imparatorluğu’nda sanayileşme önce maden ve savaş donatım kesimlerinde başlamıştır. Osmanlı imparatorluğunda sanayileşme sürecinde yoğun biçimde çocuk ve kadın işgücü kullanılmamıştır. Sanayi Devrimini yaşayan ülkelerde ulusal sanayii kurulup, gelişirken, Osmanlı imparatorluğunda sanayileşme hareketleri yabancı sermaye ile işletmeler tarafından başlatılmıştır. Ülkemizde, önce Ereğli maden ocaklarında çalışan işçilerin korunmasını öngören politikalara pozitif hukuk kuralları ile işlerlik kazandırırken, Batı Avrupa ülkelerinde daha çok çalıştırılma yaşı ile çocuk ve kadın işgücü kullanımının sınırlandırılması ve çalışma süreleri gibi alanlar öne çıkmaktadır. Sanayi Devrimini yaşayan ülkelerde devletler, işçilerin ve onları destekleyen kesimlerin oluşturdukları büyük bir baskı gücünün etkisi ile yönelmek zorunda kalmışlardır. Oysa ki, ülkemizde böyle bir baskı gücü oluşmamış, yani hak kazanma mücadeleleri yaşanmamış, politikalar daha çok üst yönetimlerin iradeleri ile yönlenip, biçimlenmiştir.

• Batı Avrupa ülkeleri ile Sanayi Devrimi’ni yaşamadan sanayileşmeye başlayan ülkemiz arasında bazı benzerlikler de vardır. Örneğin; sosyal nitelikli politikalara önce işçi statüsü altında çalışanlar konu olmuşlardır. Sosyal politikalar ile sanayileşme süreci arasında bir koşutluk varolmuş ve bu politikalara daha çok pozitif hukuk kurallarından yararlanarak işlerlik kazandırılmıştır.

Türkiye’de Cumhuriyet Dönemi’nde sosyal politikalar; hangi koşullar altında izlenilmeye başlanmış ve nasıl gelişmiştir? Bu politikaların özellikleri nelerdir?

• Cumhuriyet döneminde devlet, önce yine Zonguldak ve Ereğli maden ocaklarında çalışan işçilerin korunmasını öngören politikalara hukuk kuralları ile işlerlik kazandırmıştır.

• 1929 Ekonomik Bunalımı’ndan sonra Batı toplumlarınca benimsenen planlı, karma ekonomi modeli ve dayandığı sosyal devlet anlayışı, Türkiye için bir örnek oluşturmuş, bazı hukuki düzenlemeler böyle bir ortam içinde işlerlik kazanmıştır.

• Türkiye’de sosyal nitelikli politikalar, 2. Dünya Savaşı’nın hemen ardından, kapsam ve içerik yönünden hızla gelişmeye başlar.

• 1950’li yıllarda, 1945-1950 yılları arasında gerçekleştirilenler kadar önemli ve hızlı olmasa da, bazı yeni adımların atılarak gelişmelerin sürdüğü görülür.

• Türkiye’de sosyal politikaların gelişimi 1960’lı yıllarda yeniden ivme kazanmıştır.

• 1970’li yıllarda yaşanılan siyasal ve ekonomik sorunlar,sosyal politikalar yönünden pek çok olumsuzluğu beraberinde taşımıştır.

• Türkiye’de ekonomik sorunların giderek çoğalarak kronikleşmesi, sosyal politikaların yeterince önemsenip,gereğince gelişebilmesini engellemektedir.

SORULAR

1. Osmanlı imparatorluğu’nda ilk sanayileşme hareketleri hangi dönemde başlamıştır?

a. 19. yy. başlarında
b. 19. yy. sonlarında
c. Tanzimat döneminde
d. Meşrutiyet döneminde
e. 20. yy. başlarında

2. Osmanlı imparatorluğu’nda ilk sanayileşme alanları aşağıdakilerden hangisidir?

a. Yol, cam, savaş donatım ve dokuma
b. Ulaşım, maden ve imalat
c. Dokuma, maden ve hizmet
d. imalat, dokuma ve ulaşım
e. Dokuma, hizmet ve cam

3. Aşağıdakilerden hangisi, loncalardaki meslek hiyerarşisinin doğru sıralamasıdır?

a. Yamak-çırak-kalfa-usta-üstad
b. Çırak-yamak-usta-kalfa-üstad
c. Kalfa-çırak-yamak-üstad-usta
d. Yamak-çırak-usta-kalfa-üstad
e. Yamak-çırak-kalfa-üstad-usta

4. Ta’til-i Eşgal Kanunu hükümleriyle aşağıdakilerden hangisi öngörülmüştür?

a. işçilerin cemiyetler çatısı altında örgütlenebilmelerinin sınırlandırılması
b. Biriktirme ve yardım sandıklarının işçi cemiyetleri tarafından kurulabilmesi
c. Mesleki nitelikli cemiyetlerin ve faaliyetlerinin yasaklanması
d. Mesleki nitelikli üst örgütlenmenin engellenmesi
e. işçi statüsü altında çalışanlara hafta tatili hakkının verilmesi

5. Ülkemizde bilinen ve belgelenen ilk işçi meslek kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?

a. Osmanlı Amele Cemiyeti
b. Ameleperver Cemiyeti
c. Terakk-i Sanayi Cemiyeti
d. Mürettibini Osmaniye Cemiyeti
e. Sanayi Amele Cemiyeti

6. Yeni Türk devletinin kurulmasının hemen ardından, izlenilecek ekonomi politikalarının belirlenmek üzere düzenlenen iktisat kongresi, hangi ilimizde yapılmıştır?

a. Ankara
b. istanbul
c. izmir
d. Sivas
e. Eskişehir

7. Türkiye’de çocuk ve kadın işgücünün korunmasına yönelik hukuki düzenlemeler ilk kez aşağıdaki kanunların hangisinde yer almıştır?

a. Mecelle
b. Borçlar Kanunu
c. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
d. 3008 sayılı iş Kanunu
e. 1961 Anayasası

8. Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet Dönemi’nde maden ocaklarında çalışan işçilerin sosyal politikalara konu olmalarının nedenlerinden biri olarak düşünülemez?

a. Maden ocaklarında büyük bir işçi kesiminin çalışıyor olması
b. Sanayinin gelişmesi için önem taşıyan kömür üretiminde verimliliğin çoğaltılması
c. Olumsuz çalışma koşullarının iyileştirilmesi
d. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün normlarına uyulması
e. iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenilebilmesi

9. Türkiye’de 1960’lı yıllarda, sosyal politikalarda gözlenen gelişmelerin temelinde hangi etken bulunur?

a Ulusal sanayinin gelişip, yaygınlaşması
b. 1961 Anayasasında yer alan hükümler
c. Uluslararası Çalışma Örgütü üyeliğinden doğan yükümlülükler
d. işçi sendikalarının mücadeleleri
e. Demokratik bir yönetim biçimine geçilmesi

10. Türkiye’de ilk önce hangi sosyal sigortalar koluna işlerlik kazandırılmıştır?

a. ihtiyarlık (yaşlılık)
b. Malüllük (sakatlık)
c. Meslek hastalığı
d. Ölüm
e. iş kazası

CEVAPLAR

1 2 3 4 5
C A A C B
6 7 8 9 10
C C D B C

  • Kaynak İndirme Bilgileri
  • Site: www.derscalisiyorum.com.tr
  • Dosya İçeriği: Sosyal Politikaların Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi
  • Dosya Boyutu/Türü: 25.2 KB/ Word
  • Dosya İndirme Linki: Tıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir